بر اساس یك سیاست نانوشته در سازمان خصوصی‌سازی، هر كارگزاری كه بتواند یك بلوك عمده عرضه سهام را خریداری كند، هنگام عرضه مجدد بلوك‌های دیگر در اولویت عرضه قرار می‌گیرد.براساس این سیاست بخش عمده‌ای از معاملات عمده خصوصا عرضه‌های خصوصی‌سازی دراختیار چند كارگزار قرار می‌گیرد و این معضل موجب زیانده شدن بیش از 70 درصد كارگزاری‌های بورس شده است. بر اساس آخرین آمار منتشره از سوی شركت بورس، در 9 ماهه ابتدای سال‌جاری از میان 87 شركت كارگزاری فعال در بورس تهران دو شركت كارگزاری حافظ و بهمن حدود 60درصد كل ارزش معاملات بورس را در اختیار داشته‌اند و 85 كارگزاری 40 درصد ارزش معاملات را از آن خود كرده‌اند. كاهش سودآوری و تاحدی بحران‌زدگی شركت‌های كارگزاری در حالی رخ داده است كه بورس تهران به گفته مدیران آن از ابتدای سال تاكنون بازدهی حدود 50درصدی داشته و روزهای رشدورونق را پشت سر گذاشته است.

این در حالی است كه بر اساس قانونی كه سازمان خصوصی‌سازی خود مبتكر آن بوده است هر یك از شركت‌های كارگزاری كه در عرضه‌های قبلی یك بلوك عمده عرضه سهام را خریداری كند، اولویت انجام عرضه‌های بعدی خواهد بود و این یعنی تعطیلی رسمی سایر شركت‌های كارگزاری كه سهم‌شان از كل ارزش معاملات بورس كمتر از پنج صدم‌درصد است. با این بهانه به سراغ حسین خزلی خرازی،سومین دبیر كل كانون كارگزاران رفتیم تا اقدامات كانون كارگزاران را در این خصوص جویا شویم.

می‌گوید سیاست كانون عدم دخالت در عرضه‌ها و انتخاب كارگزار توسط سرمایه گذاران و عرضه كنندگان است و كانون صرفا جهت كمك به خصوصی‌سازی از سال 86 به تمامی معاملات خصوصی‌سازی 50درصد تخفیف داده است. معتقد است،مشكل كمبود نقدشوندگی در بازار ما سال‌هاست كه حاكم است و هم‌اكنون موضوع در شورای بورس در حال بررسی است و از كانون نیز نظرخواهی شده است. فعال شدن بیش‌ازپیش كانون در تمامی زمینه‌هایی كه اساسنامه كانون پیش‌بینی كرده بود و ارتقای جایگاه كانون در بین نهادهای بازار سرمایه را مهم‌ترین اتفاقی می‌داند كه در زمان دبیركلی او اتفاق افتاده است.

پس از ابلاغ سیاست‌های كلی اصل 44 قانون اساسی و واگذاری سهام دولتی به بخش خصوصی از طریق بورس بارها شاهد بودیم كه این عرضه‌ها عموما توسط تعداد انگشت‌شماری از كارگزاری‌ها صورت می‌گیرد و سایر شركت‌های كارگزاری با وجود بحران‌زدگی اقتصاد كشور و افت‌وخیزهای بورس تهران با مشكل مواجه شده‌اند.كانون كارگزاران در این زمینه چه اقداماتی انجام داده است؟

بر اساس یك سیاست سازمان خصوصی سازی هر كارگزاری كه بتواند یك بلوك عمده عرضه سهام را بخرد هنگام عرضه مجدد بلوك‌های دیگر او در اولویت عرضه است. بنابراین سیاست همانگونه كه گفتید شاهد تجمیع معاملات عمده خصوصا عرضه‌های خصوصی‌سازی در اختیار چند كارگزار هستیم. سیاست كانون عدم دخالت در عرضه‌ها و انتخاب كارگزار توسط سرمایه‌گذاران و عرضه‌كنندگان است و تا كنون دخالتی در این زمینه نداشته است. كانون صرفا جهت كمك به خصوصی‌سازی از سال 86 به تمامی معاملات خصوصی‌سازی 50درصد تخفیف داده است یعنی اعضای كانون اجازه پرداخت 50درصد تخفیف به كارمزدهای خود برای تمامی معاملات خصوصی‌سازی هستند.

در حال حاضر چند شركت كارگزاری فعال در بورس وجود دارد؟

در سه بازار فرابورس،بورس كالا و بورس اوراق جمعا 108 شركت كارگزاری با حدود 1500 پرسنل وجود دارد كه پرسنل این شركت‌ها عضو وابسته به كانون كارگزاران هستند.

رتبه‌بندی كارگزاران چه زمانی انجام شد و شركت‌هایی كه رتبه بالاتری دارند چه مزیت‌هایی خواهند داشت؟

دستورالعمل رتبه‌بندی شركت‌های كارگزاری در اسفندماه سال گذشته تصویب شد و در آذرماه سال جاری نتایج این رتبه‌بندی اعلام شد و با توجه به این نكته كه رتبه‌بندی كارگزاران برای اولین باردر تاریخ بورس كشورانجام شده است،كارگزارانی كه رتبه بالاتری كسب كرده‌اند در كنار اجازه فعالیت در بورس كالا،این رتبه بالا در تبلیغات آنها برای جذب مشتری تاثیر مثبت می‌گذارد.

كدام شركت‌ها رتبه بالاتری كسب كردند؟

بر اساس این رتبه‌بندی شركت‌های مفید، آگاه و خبرگان سهام حائز رتبه الف این رتبه‌بندی شدند و با این حساب سه شركت كارگزاری حائز رتبه «الف»، 19شركت در رتبه «ب»، 24 شركت در رتبه «ج»، 23 شركت در رتبه «د» و 18 شركت در رتبه«ه» قرار گرفتند.

با توجه به اینكه میزان درصد گردش سهام در بورس ما كم است آیا كانون تدابیری اندیشیده است تا با همكاری سازمان بورس برای مثال شركت‌هایی كه درصد سهام شناور آزادشان كم است، اجازه افزایش سرمایه نداشته باشند؟
در این زمینه نیز كانون برنامه‌ای نداشته است. مشكل كمبود نقدشوندگی در بازار ما سال‌هاست كه حاكم است و هم اكنون موضوع در شورای بورس در حال بررسی است و از كانون نیز نظرخواهی شده است. موانع متعددی
بر سر راه فعالان بازار است كه باعث كمبود نقدشوندگی در كل بازار شده است. باید منتظر تصمیم اخیر شورای بورس ماند.

چالش‌های خصوصی‌سازی در بورس در سال 88 چه بود؟

خصوصی‌سازی در سال 88 همانگونه كه در آمار آمد از بودجه خود عقب است یعنی به میزانی كه باید می‌فروخت موفق به فروش نشده است. حین اینكه تعداد قلیل و تقریبا تكراری سرمایه‌گذار در سال 88 همواره موفق به خرید عرضه‌های خصوصی‌سازی شدند. از این جهت تنوع در فعالان بازار و خریداران سهام عرضه شده توسط خصوصی‌سازی كم است و به انباشت سهام در دست چند شركت حقوقی خاص منجر شده است.

مهم ترین دستاوردهای كانون در سال 88 چه بود؟

ایجاد نوعی همبستگی بین اعضای كانون كه كارگزاران بودند به نظر من مهم‌ترین دستاورد كانون بود. برگزاری گردهمایی‌های متعدد، ادامه كارگروه‌های مورد نیاز صنعت، برگزاری كلاس‌های آموزشی متعدد، ارتباط مداوم بین اعضا و مسئولان نهادهای درگیر در بازار مانند سازمان، شركت‌های بورس اوراق كالا و فرابورس و سپرده‌گذاری مركزی و مدیریت فناوری بورس و شركت اطلاع‌رسانی بورس و انتقال مداوم نظرات، مشكلات و پیشنهادهای اعضا به مسئولان و اظهارنظرهای متعدد روی دستورالعمل‌های در حال طراحی از جمله دستاوردهای كانون در این سال بود.

آخرین وضعیت شركت‌های كارگزاری چگونه است.آیا همانند ماه‌های پیش درصد بالایی از معاملات توسط چند شركت كارگزاری صورت می‌گیرد؟

همانگونه كه یادآور شده‌اید درصد زیادی از معاملات در اختیار تعداد كمی از كارگزاران است. هم اكنون از لحاظ صورت‌های مالی 70درصد شركت‌های كارگزاری زیانده هستند و درصد كمی از آنها سود عملیاتی دارند. اصولا با این وضعیت كارمزدها و تخفیف‌های در حال جریان صنعت كارگزاری صنعت سودآوری نیست.

آیا در سال 88 وعده‌ای داده‌اید كه عملی نشده باشد؟

تغییرات اساسنامه كانون كه پیشنهادهای آن در مردادماه در مجمع فوق‌العاده كانون نهایی شد هم‌اكنون به تایید سازمان و ثبت نرسیده است و حتما تا پایان سال 88 نهایی و به ثبت شركت‌ها خواهید رسید و چارت كانون نیز تا پایان سال به همین دلیل تغییر خواهد كرد.

برای سال 89 چه برنامه‌ای دارید؟

تا دو هفته آینده برنامه سال 89 كانون مدون و به تصویب شورای كانون خواهد رسید كه به اطلاع تمامی عزیزان در رسانه‌ها خواهد رسید.

مهم‌ترین اتفاقی كه پس از دبیركلی شما رخ داد چه بود؟

فعال شدن بیش از پیش كانون در تمامی زمینه‌هایی كه اساسنامه كانون پیش‌بینی كرده بود و ارتقای جایگاه كانون در بین نهادهای بازار سرمایه.

بورس را در سال 88 چگونه دیدید؟

به‌طور كلی در شش ماهه اول بورس نسبت به سال‌های قبل پرگردش‌تر و پر بازده‌تر بود اما بلاتكلیفی كلی در اقتصاد كلان كشور وحوادث پس از انتخابات ریاست جمهوری و نبود اطلاعات دقیق و قابل پیش‌بینی برای سال آینده و سال‌های پیش‌رو امكان سرمایه‌گذاری حتی میان‌مدت را در بورس گرفته است. به غیر از شركت‌های سرمایه‌گذاری هلدینگ عموم سرمایه‌گذاری‌های حقیقی و حقوقی به دنبال نوسان‌گیری در بازار هستند كه با ساختار كم عمق بازار ما و محدودیت‌های ذاتی بازار باعث ایجاد صف‌های خرید و فروش و از بین رفتن دیدگاه بنیادی نسبت به سهام شده است.